Ảnh: Minh họa

Ý nghĩa của ngày lễ Giỗ tổ Hùng Vương

Giỗ tổ Hùng Vương còn được biết với những cái tên khác, như là Lễ hội Đền Hùng hoặc ngày Quốc Giỗ, là dịp gắn liền với văn hóa ‘uống nước nhớ nguồn’ tốt đẹp bao đời của con dân đất Việt. Đây là dịp để bao thế hệ người con đất Việt bày tỏ lòng biết ơn đến công lao khai thiên, lập địa, dựng và giữ nước của 18 vị vua Hùng. Đây chính là những bậc tiền nhân có công khai hoang mở cõi, dựng nên và gìn giữ một nước Văn Lang tự hào là dòng giống cha Rồng, mẹ Tiên. Đặc biệt, bên cạnh việc bày tỏ lòng biết ơn, Giỗ tổ Hùng Vương còn là dịp để mọi người cùng nhau nhìn lại những năm tháng lịch sử vàng son của dân tộc, thêm phần cảm phục và biết ơn sự hy sinh của các thế hệ cha ông ngày trước. Vì vậy, Giỗ tổ Hùng Vương được xem là dịp để bày tỏ lòng biết ơn, củng cố tinh thần yêu nước và tự hào dân tộc, cũng như giúp mọi người hiểu hơn về nguồn cội tổ tiên năm xưa.

Lịch sử của ngày Giỗ tổ Hùng Vương

Bao đời nay, nước Nam tự hào là vùng đất ‘Con Rồng Cháu Tiên’, với truyền thuyết vua Lạc Long Quân và vợ Âu Cơ. Tương truyền, thời ấy, mẹ u Cơ sinh ra một bọc trăm trứng, nở ra một trăm người con, cũng là tổ tiên của người Việt. Sau này, năm mươi người con theo mẹ lên núi, năm mươi người theo cha về biển. Người con trưởng ở lại đất Phong Châu, đượ tôn là vua nước Văn Lang, hiệu là Hùng Vương. Thời ấy, quan lại được chia thành mười lăm bộ, đặt tướng văn, võ là lạc hầu, lạc tướng; con trai vua là Quan Lang, con gái là Mỵ Nương. 18 đời vua Hùng đã xây dựng nên một nước Văn Lang anh hùng, là tiền nhân của nước Việt Nam bất khuất, không khuất phục trước bất kỳ nước ngoại bang xâm lăng nào.

Vì vậy, để tưởng nhớ công ơn lập quốc của các vị vua Hùng, thời vua Lê Thánh Tông và vua Lê Kính Tông đã sao chép đóng dấu kiềm tại đền Hùng, chọn ngày 11 và 12 tháng Ba âm lịch làm ngày Giỗ tổ Hùng Vương.

Dưới thời vua Khải Định triều Nguyễn, ngày Giỗ tổ Hùng Vương đã được đổi thành mùng 10 tháng Ba âm lịch. Trong công văn ngày 25 tháng 7 Bộ Lễ gởi đến quan hàng tỉnh Phú Thọ, đề nghị cử hành ‘quốc tế’ vào ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch. Nghĩa là, trong ngày này, các quan Phú Thọ phải mặc phẩm phục, sau đó lên đền Hùng cúng tế đại diện cho triều đình nhà Nguyễn.Từ năm 2007, để tiếp nối nghĩa cử biết ơn tiền nhân cao đẹp của người xưa, vào ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch hằng năm, lễ Giỗ tổ Hùng Vương sẽ được cử hành tại vùng đất địa linh nhân kiệt Việt Trì, Phú Thọ, đồng thời công nhận là Quốc lễ. Và đến ngày 6/12/2012, lễ Giỗ tổ Hùng Vương được UNESCO công nhận là ‘Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ’, trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, đồng thời là biểu tượng của truyền thống uống nước nhớ nguồn tốt đẹp của người dân đất Việt.

Hằng năm, dịp Giỗ tổ Hùng Vương thu hút đông đảo người dân đến đây trẩy hội, thắp hương tưởng nhớ anh linh 18 vị vua Hùng có công dựng và giữ nước (Ảnh sưu tầm)

Giỗ tổ Hùng Vương 2026 vào Chủ nhật (26/4 dương lịch).

Năm 2026, ngày Giỗ Tổ Hùng Vương rơi vào Chủ nhật (26/4 dương lịch). Vì trùng cuối tuần, người lao động được nghỉ bù vào thứ Hai (27/4). Kết hợp với hai ngày cuối tuần, tổng thời gian nghỉ kéo dài 3 ngày, từ thứ Bảy (25/04) đến hết thứ Hai (27/04). Dự kiến, trong dịp lễ Giỗ tổ Hùng Vương 2026, người dân Phú Thọ sẽ tổ chức phần lễ và hội với hàng loạt nghi thức cùng hoạt động đặc sắc, nhằm quảng bá văn hóa, du lịch địa phương.

Trong phần lễ của dịp Giỗ tổ Hùng Vương 2026 sẽ bao gồm các nghi thức: Lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân, Dâng hương tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ vào ngày 22/04/2026 (ngày mùng 06 tháng Ba âm lịch).

Vào ngày 26/04, tức ngày mùng 10 tháng Ba sẽ diễn ra lễ Giỗ tổ Hùng Vương và dâng hoa tại Phù điêu ‘Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên phong’.

Tại phần hội dịp Giỗ tổ Hùng Vương 2026 sẽ diễn ra hàng loạt hoạt động nhằm đưa hình ảnh Phú Thọ với những giá trị lịch sử đến gần hơn với mọi người.

Trong những ngày hội, địa phương sẽ tổ chức hàng loạt hoạt động in đậm dấu ấn văn hóa bản địa, như Hội trại văn hóa và tổ chức trưng bày, quảng bá sản phẩm; Liên hoan văn nghệ quần chúng, dân cá Phú Thọ; trưng bày hiện vật, di sản, tư liệu thế giới, sách báo, tư liệu ảnh; Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh dày; trình diễn hát Xoan làng cổ; Hội thi Bơi chải, v.v.

Giỗ tổ Hùng Vương là ngày hội thể hiện truyền thống tốt đẹp ‘uống nước nhớ nguồn’ từ bao đời này của đất Việt. Đây không chỉ là dịp để tri ân công lao dựng nước của các Vua Hùng mà còn là cơ hội để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, kết nối các vùng văn hóa, hướng tới sự phát triển bền vững, giàu bản sắc của đất nước trong thời kỳ mới.

Thanh Nhàn BT