Tết xưa...

Đã từ lâu lắm rồi, chuyện về Tết là chuyện gắn với những vầng hào quang rực rỡ của thần thoại, truyền thuyết và truyện cổ tích của người Việt. Nào là sự tích bánh chưng, bánh dày với tấm lòng hiếu thảo của vợ chồng hoàng tử Lang Liêu với những nông sản tiêu biểu của văn minh nông nghiệp, văn hóa lúa nước. Rồi sự tích cây nêu ngày Tết đuổi tà ma quỷ dữ, bảo vệ cho sự bình yên cuộc sống con người. Ngày Tết với câu đối đỏ, tranh gà, tranh tứ bình Xuân, Hạ, Thu, Đông cùng với những bài thơ Đường tuyệt tác tả cảnh bốn mùa trang hoàng nhà cửa đón xuân về cùng mong muốn những điều tốt lành.

Hàng ngàn năm qua, những người dân Việt chất phác, một nắng hai sương trên đồng ruộng cứ bắt đầu vào tháng Chạp (tức là tháng 12 âm lịch) là nghĩ về Tết, lo sắm Tết, chuẩn bị đón Tết, ăn Tết, lễ Tết, chúc Tết… Bước vào tháng Chạp, làng quê Việt dần dần thoát khỏi cái rét cuối đông để đón không khí ấm áp của Tết, của mùa Xuân và để ăn Tết với triết lý lạc quan “giàu ba ngày Tết”, “no ba ngày Tết”.

Hình ảnh minh họa chợ Tết xưa

Vào dịp Tết, người đi chợ Tết, đủ cả già trẻ, gái trai, mọi lứa tuổi cùng đi chợ. Hàng hóa đủ loại: Lá dong xanh mướt, ống giang dài tròn đều (chẻ lạt gói bánh chưng, gói giò…), dưa cải xanh, hành củ, đậu xanh, hạt tiêu, gạo nếp cái hoa vàng, gà giò cúng giao thừa, thịt lợn… Ngày Tết ông Công, ông Táo 23 tháng Chạp, theo quan niệm dân gian, mọi nhà đều sắm sửa mũ, áo, hia, cá chép để Vua bếp về trời tấu trình mọi việc năm cũ của gia chủ. Tục lệ ấy được dân gian vẫn lưu truyền mãi cho đến tận bây giờ.
Tâm điểm của ngày Tết là nồi bánh chưng. Khi ấy cả gia đình tập trung làm. Và thế nào cũng phải gói vài cái bánh chưng nho nhỏ cho trẻ em. Trong những ngày Tết, bàn thờ gia tiên lúc nào cũng phải ấm hương, bếp nhà phải luôn giữ lửa.

Người Việt coi Tết Nguyên đán là một sự mở đầu quan trọng cho cả một năm, thế nên mới có tục chúc Tết để mong cho nhau gặp những điều may mắn, tặng nhau những lời lẽ tốt đẹp nhất, mừng tuổi, mừng sức khỏe, rồi “phát vốn”, “mở hàng” bằng những tờ tiền mới, tiền đẹp, không cần nhiều. Người xưa quan niệm “Mồng Một tết cha, mồng Hai tết mẹ, mồng Ba tết thầy” như sự tỏ bày lòng hiếu thuận bậc sinh thành, dưỡng dục.

Hết ba ngày Tết, gia chủ phải làm lễ hóa vàng để tiễn gia tiên về âm giới theo quan niệm văn hóa tâm linh… Chính vì hương vị Tết như thế mà ai đi xa đều muốn trở về quây quần sum họp với cha mẹ, anh em trong những ngày Tết…

Tết thời công nghệ

Thế kỷ XXI là thời đại bùng nổ của khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa ngày càng rộng mở. Phong tục đón Tết Nguyên đán của ta đang có nhiều biến đổi, nhưng về cơ bản, nét đẹp văn hóa truyền thống vẫn được cộng đồng trân trọng giữ gìn. Tết Nguyên đán vẫn được coi là quan trọng nhất trong hệ thống các ngày Tết trong năm. Hàng triệu người Việt đã, đang và sẽ còn háo hức trở về quê ăn Tết, sum họp gia đình. Đó là một nhu cầu không thể thiếu trong xã hội hiện đại ngày nay.
Sắm Tết giờ đây có vẻ… nhàn vì  tất cả hàng hóa đều có ở siêu thị (ở chợ quê hay chợ tỉnh) và chỉ trong một ngày là mua đủ những thứ cần thiết. Nền kinh tế hàng hóa được phát triển sôi động với tốc độ chóng mặt, đủ mọi thứ đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.

Giờ đây người ta đón Tết không chỉ ở trong nhà. Nhiều gia đình đã lên kế hoạch đi đón Tết như một chuyến du lịch. Ngày Tết, mọi người chúc Tết bằng tin nhắn trên mạng (face book, zalo…).

Tết Bính Ngọ đang đến gần. Và có một sự thật hiển nhiên mà ai cũng thấy: Dù là Tết xưa hay Tết thời công nghệ, nhưng những mong muốn sum họp, gắn bó gia đình Việt, tình yêu quê hương, đất nước trào dâng mỗi khi Tết đến Xuân về… vẫn là những giá trị tinh thần cao quý của dân tộc ta rực cháy suốt hàng ngàn năm lịch sử cho đến nay vẫn tỏa sáng và sưởi ấm trái tim con người Việt Nam..

Thanh Nhàn