Du khách đến dâng hương , Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã.

Một trong những địa chỉ hấp dẫn du khách đến tham quan trong ngày Xuân được mở cửa xuyên tết đó là Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã. Hòa chung với  không khí vui tươi của mùa xuân, du khách không những đến đây thắp hương tỏ lòng thành kính đối với người đã hy sinh vì nền độc lập dân tộc mà còn được  tham quan, chiêm ngưỡng không gian, cảnh vật tại khu tưởng niệm và hiểu hơn về những hiện vật, hình ảnh, hoạt động của các giáo viên và học sinh hy sinh tại đây. Trong  không gian xanh, thoáng đãng Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã sẽ mang đến cho du khách những giây phát thư thái, dễ chịu.

Được biết, Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã ngày 14/6/1972 có tổng diện tích khoảng 2,05 ha, gồm 2 khu vực chính. Khu vực trong đê có diện tích 11.230 m2, bao gồm các hạng mục: Nhà lưu niệm giáo viên và học sinh, nhà quản lý đón tiếp khách, khu tưởng niệm nữ sinh (hồ sen, sân lễ, đền thờ nữ sinh, cây xanh...), khu tái hiện lịch sử, khu trồng cây lưu niệm, giao thông đối ngoại. Khu vực ngoại đê có diện tích 9.270 m2. Công trình có điểm nhấn là tượng đài giáo viên, học sinh cao khoảng 18m, được điêu khắc bằng đá granite tự nhiên, thể hiện 7 nhân vật với các tư thế khác nhau của thầy cô và học sinh trong diễn biến của quá trình đắp đê trong cuộc không kích của Mỹ ngày 14/6/1972 và các hình ảnh tái hiện quân dân Nam Ngạn hiệp đồng chiến đấu, cứu chữa thương binh. Ngoài ra, khu tưởng niệm còn có khu thờ, bia tưởng niệm, bến thuyền thả hoa đăng khu tái hiện không gian làng quê Nam Ngạn truyền thống, không gian nghệ thuật sắp đặt, lan can, cây xanh, hệ thống chiếu sáng.

Theo tài liệu lịch sử, sau Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, trở thành hậu phương vững chắc chi viện cho miền Nam trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Tháng 8.1964, Mỹ mở rộng hoạt động đánh phá ra miền Bắc bằng không quân, hải quân, với âm mưu cắt đứt tuyến chi viện chiến lược Bắc - Nam.

Xác định Thanh Hóa là hậu phương trực tiếp của mặt trận Bình - Trị - Thiên và cầu Hàm Rồng là “điểm huyết mạch” trên tuyến vận tải từ Bắc vào Nam, Mỹ cho rằng phá sập cầu Hàm Rồng sẽ cắt đứt mạch giao thông huyết mạch, phá hoại kinh tế và làm suy yếu vai trò của Thanh Hóa. Những năm sau đó, khu vực quanh cầu Hàm Rồng liên tục hứng chịu các trận bom Mỹ, khiến đê sông Mã bị tàn phá nghiêm trọng.

Vào ngày Tết, người dân đến Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã không những thắp nén tâm nhang trước anh linh các giáo viên và học sinh mà còn thành kính xin cầu lộc, cầu tài, gia đình hạnh phúc trong năm mới 2026

Mùa mưa năm 1972, nước sông Mã dâng cao. Trước nguy cơ vỡ đê gây ngập lụt, chính quyền tỉnh Thanh Hóa đã huy động lực lượng khẩn cấp gia cố đoạn đê xung yếu dài hơn 1 km, từ làng Nam Ngạn đến chân cầu Hàm Rồng. Tham gia đắp đê khi đó có hơn 2.000 người, chủ yếu là giáo viên, học sinh, sinh viên các trường trên địa bàn huyện Đông Sơn, Quảng Xương và thị xã Thanh Hóa, như Trường Y sĩ, Trường Sư phạm hệ 7+3. Ngày 14.6.1972, trong lúc công trường đắp đê đang hối hả làm việc, một trận bom Mỹ bất ngờ ập xuống, khiến 64 giáo viên, học sinh hy sinh, gần 300 người bị thương và 8 người mất tích.

Với lòng thành kính, biết ơn các giáo viên và học sinh Trường Y sĩ, Trường Sư phạm 7+3 và dân công Thanh Hóa tham gia đắp đê đã anh dũng hy sinh khi tuổi mới đôi mươi tại mảnh đất Thanh Hóa anh hùng, công trình khu tưởng niệm tại đê Nam sông Mã là sự tri ân của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân TP Thanh Hóa cũ, nay là phường Hàm Rồng đối với sự hy sinh anh dũng của các anh hùng liệt sĩ đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Có thể nói, trong những ngày Xuân, du khách sẽ được tham quan, tìm hiểu hơn về những giá trị lịch sử của dân tộc tại Khu tưởng niệm mà còn được kết nối với các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh khác trên địa bàn phường như: Cầu Hàm Rồng, núi Ngọc, trận địa pháo cao xạ C4, đồi “Quyết thắng”, tượng đài Thanh niên xung phong, đền thờ Bà mẹ Việt Nam Anh hùng... Tất cả sẽ góp phần tạo nên một quần thể địa chỉ đỏ về giáo dục truyền thống cách mạng, thu hút đông đảo du khách đến với phường Hàm Rồng nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung.

            Thanh Xuân