Ảnh: Minh họa

Bạo lực, xâm hại và bóc lột trẻ em gia tăng khi hệ thống hỗ trợ của cộng đồng và gia đình bị suy yếu bởi thiên tai và biến đổi khí hậu. Đặc biệt, trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương bởi các dạng xâm hại tình dục, buôn bán, bắt cóc v.v. khi phải phải sơ tán, di dời mà không có cha mẹ/người chăm sóc đi cùng.

Trẻ em phải chứng kiến bạo lực nhiều hơn và có thể là nạn nhân trực tiếp của các hành vi bạo lực gia đình gia tăng khi cuộc sống gia đình bị đảo lộn, vật chất bị tổn thất, cuộc sống của người chăm sóc bị áp lực do căng thẳng dữ dội, tỉ lệ cha mẹ sử dụng rượu gia tăng.

Bất bình đẳng giới có thể trở nên trầm trọng hơn khi phụ nữ và trẻ em gái phải gánh trách nhiệm nặng nề trong việc chăm sóc gia đình và khôi phục lại cuộc sống ổn định. Nguy cơ bị bạo lực trên cơ sở giới cũng vì thế mà tăng cao. Nhiều nghiên cứu ghi nhận sự gia tăng về tình trạng và mức độ nghiêm trọng của bạo lực đối đối với phụ nữ và trẻ em gái, bao gồm bạo lực tình dục và bạo lực thể chất, trong các cộng đồng phải hứng chịu tác động thiên tai. Trẻ em gái dễ bị bỏ rơi, bỏ mặc hơn trong điều kiện kinh tế suy giảm, tiếp cận hạn chế đến các dịch vụ thiết yếu thực phẩm, hàng cứu trợ, vật tư và cơ sở vệ sinh. Mặc dù nam giới cũng là nạn nhân của các dạng bạo lực này, nhưng nữ giới thường có xu hướng trở thành những nạn nhân nhiều hơn.

Lao động trẻ em cũng là một hiện tượng thường xảy ra trong bối cảnh thiên tai. Khi kinh tế gia đình giảm sút, trẻ vị thành niên cần phải tham gia kiếm sống để giúp đỡ gia đình. Do thiếu kiến thức, kinh nghiệm về xã hội, trẻ dễ dàng phải đối mặt với những hình thức lao động mang tính bóc lột, phải làm những công việc nặng nhọc, độc hại với những thù lao thấp hơn. Lao động trẻ em còn cản trở việc học tập của trẻ em và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, tinh thần và quá trình phát triển của trẻ. Trẻ em còn có thể bị lôi cuốn vào làm các công việc bất hợp pháp như mua bán ma túy, mại dâm... Các em cũng có thể là đối tượng bị bóc lột tình dục và bị buôn bán.

Bảo vệ trẻ em trước tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu không dừng lại ở việc bảo đảm an toàn về tính mạng mà còn cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa bạo lực, xâm hại và bóc lột. Gia đình, nhà trường, cộng đồng và các cấp, ngành cần phối hợp chặt chẽ trong việc chăm sóc, hỗ trợ tâm lý, nâng cao kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ; đồng thời xây dựng môi trường an toàn, thân thiện để mọi trẻ em đều được sống, học tập và phát triển trong điều kiện tốt nhất, ngay cả khi đối mặt với những thách thức từ biến đổi khí hậu và thiên tai.

Thanh Nhàn BT